Cezalar

Tarh Zamanaşımı ve Vergi Cezalarında Zamanaşımı Süreleri

Zamanaşımı Nedir?

Genel olarak zamanaşımı, kanun tarafından tayin edilen sürelerin geçmesi ve şartların gerçekleşmesi ile fiili bir durumun kanuni duruma çevrilerek devlet tarafından korunmasıdır.

Kanunda yazılı sürelerin geçmesi ve şartların gerçekleşmesi neticesinde bir hak kazanma haline kazandırıcı zamanaşımı, bir külfetten kurtulma haline ise kaybettirici veya düşürücü zamanaşımı söz konusu olmaktadır.

Vergi Hukukunda Zamanaşımı

Vergi hukukunda zamanaşımı, vergi idaresinin vergi alacağını tahakkuk ettirme ve tahsil edebilme yetkisini kaldıran bir nedendir. Vergi hukukundaki zamanaşımı süreleri etkileri yönünden hak düşürücü sürelere çok yakındır. Bunun nedeni, vergi hukukunun bir kamu hukuku kolu oluşudur.

Vergi hukukunda tarh, tahsil ve düzeltme zamanaşımı olmak üzere üç tür zamanaşımı söz konusudur. Tarh ve düzeltme zamanaşımı ile ilgili hükümler 213 sayılı Vergi Usul Kanununda, Tahsil zamanaşımı ile ilgili hükümler ise 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda düzenlenmiştir.

Tarh Zamanaşımı Nedir?

Vergi Usul Kanununun 113 üncü maddesi uyarınca tarh zamanaşımı, süre geçmesi suretiyle vergi alacağının kalkmasıdır. Zamanaşımı kamu düzeni ile ilişkili bir müessese olduğu için, mükellefin bu hususta bir müracaatı olup olmadığına bakılmaksızın hüküm ifade etmektedir.

Vergi Usul Kanununun 114 üncü maddesine göre, vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından başlayarak beş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmeyen vergiler zamanaşımına uğramaktadır. Ancak, vergi dairesince matrah takdiri için takdir komisyonuna başvurulması zamanaşımını durdurmaktadır. Duran zamanaşımı mezkûr komisyon kararının vergi dairesine tevdiini takip eden günden itibaren kaldığı yerden işlemeye devam etmektedir.  Ancak işlemeyen süre her hâl ve takdirde bir yıldan fazla olamamaktadır.

Tarh zamanaşımının dolmasıyla vergi dairesinin vergiyi tarh ve tebliğ etme yetkisi ortadan kalkmaktadır. Tarh zamanaşımı süresi dolduktan sonra ikmalen ve re’sen vergi tarhiyatı yapılamamakta; tarh zamanaşımı içerisinde ikmalen ya da re’sen tarh edilip ilgiliye tebliğ olunmayan vergi alacağı kendiliğinden ortadan kalkmaktadır. Bu nedenle, tarh zamanaşımı süresi geçtikten sonra yapılan tarhiyatın hiçbir hukuki geçerliliği bulunmamaktadır.

VERGİ ZİYASI CEZASI İLE USULSÜZLÜK CEZALARINDA CEZA KESME ZAMANAŞIMI SÜRESİ

Vergi Ziyaı Cezasında Zamanaşımı

Vergi ziyaı cezasında zamanaşımı konusu, VUK 374 üncü maddede düzenlenmiştir. Ceza kesmede zamanaşımı başlıklı maddede, vergi ziyaı cezasında cezanın bağlı olduğu vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın birinci gününden beş yıl geçtikten sonra ceza kesilemeyeceği hüküm altına alınmıştır. VUK’un 114 üncü maddesinde düzenlenen takdire sevk işlemleri durumunda zamanaşımının uzamasına ilişkin ikinci fıkrası hükmü ceza zamanaşımı için de geçerli kabul edilmiştir. Dolayısıyla, bir vergi aslı için öngörülen tarh zaman aşımı ne ise, vergi ziyaı cezası kesmede zamanaşımı süresi de o kadardır. Bu süre de beş yıldır.

Usulsüzlük ve Özel Usulsüzlük Cezalarında Ceza Kesme Zamanaşımı

VUK 353 ve mükerrer 355 nci maddeler uyarınca kesilecek usulsüzlük cezalarında ceza kesme zamanaşımı süresi , usulsüzlüğün yapıldığı yılı takip eden yılın birinci gününden başlayarak beş yıldır.

Usulsüzlükte ceza kesme zamanaşımı süresi, usulsüzlüğün yapıldığı yılı takip eden yılın birinci gününden başlıyarak iki yıldır.

Ancak 336 ncı madde hükmüne göre vergi ziyaı cezası ile usulsüzlüğün birleşmesi halinde kesilecek ceza, vergi ziyaı cezası için belli edilen zamanaşımı süresi içinde kesilir.

Bu süreler içinde ceza ihbarnamesi tebliğ edilmekle zamanaşımı kesilmiş olur.

VERGİ SUÇLARI İÇİN DAVA AÇMA ZAMANAŞIMI SÜRESİ

Vergi suçlarının tabi olacağı zamanaşımı süresinin tayini için TCK’nın dava açma zamanaşımın düzenleyen maddesine müracaat etmek gerekir. Dava açma da zamanaşımı süresi 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 66 ncı maddesinde düzenlenmiştir. Söz konusu maddenin birinci fıkrasında kamu davasının;

  1. a) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda otuz yıl,
  2. b) Müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmibeş yıl,
  3. c) Yirmi yıldan aşağı olmamak üzere hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıl,
  4. d) Beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda onbeş yıl,
  5. e) Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adlî para cezasını gerektiren suçlarda sekiz yıl,

geçmesiyle düşeceği hüküm altına alınmıştır.

VUK 359 uncu maddede yazılı kaçakçılık fiillerin en ağırı için öngörülen hapis cezasının üst limitinin 5 yıl olduğu dikkate alındığında, kaçakçılık suçları için dava açma zamanaşımı süresinin 8 yıl olduğu anlaşılmaktadır.

18.04.2017

vergidosyasi.com