DEĞERLEME

Değerleme nedir? Değerleme Ölçüleri Nelerdir?

Değerleme Nedir? Değerlemenin Tanımı

Değerleme, belirli bir iktisadi kıymetin belli bir zamandaki kıymetinin belli bir para cinsinden ifade edilmesidir.

Vergi Usul Kanununun 258 inci maddesine göre değerleme,, vergi matrahlarının hesaplanmasiyle ilgili iktisadi kıymetlerin vergi kanunlarında gösterilen gün ve zamanlardaki değerlerinin saptanması işlemidir.

Değerleme iki aşamalı bir işlem olup birinci aşaması, değerlemeye konu iktisadi kıymetin miktarının tespit edilmesi, yani envanterin çıkartılmasıdır. İkinci aşama ise, miktarı tespit edilen söz konusu kıymetin değerleme günü itibariyle belli bir para cinsinden değerinin bulunmasıdır.

Vergi matrahını oluşturan ticari kazanç işletmenin hesap dönemi başı ve dönem sonu öz sermayeleri arasındaki olumlu farktır. Öz sermaye, varlık ve borçların değerlemesiyle belirlenir. Değerleme işlemi, vergi matrahının tespiti ile doğrudan ilgili olduğu için kanunda hangi kıymetlerin ne şekilde değerleneceği ayrıntılı bir şekilde belirtilmiştir. Mükelleflere inisiyatifte bulunma imkanı tanınmamıştır.

Gelir ve kurumlar vergisinde hesap dönemine göre vergileme yapılır. Değerleme günü hesap döneminin kapandığı gündür. Özel hesap dönemi belirlenmemiş mükellefler için hesap dönemi 31.12 itibariyle kapatılır. Bu nedenle, değerleme günü olarak da 31.12. günü esas alınır.

Değerleme ile bilançonun dönem sonunda sahip olunan değerleri fiili olarak gösterir hale getirilmesi sağlanır.

Değerleme Ölçüleri Nelerdir?

Vergi Usul Kanununun 261 inci maddesine göre değerleme, iktisadi kıymetin nevi ve mahiyetine göre, aşağıdaki ölçülerden biri ile yapılır:

  1. Maliyet bedeli;
  2. Borsa rayici;
  3. Tasarruf değeri;
  4. Mukayyet değer;
  5. İtibari değer;
  6. Vergi değeri;
  7. Rayiç bedel,
  8. Emsal bedeli ve ücreti.

VUK 261 inci maddede sayılanlar dışında, VUK’un diğer maddeleri ve ilgili kanunlarda belirlenmiş değerleme ölçüleri de bulunmaktadır. Bunlar:

  • Alış bedeli
  • Ortalama perakende satış fiyatı
  • Alış emsal bedeli
  • Tapu siciline kayıtlı bedel
  • Finansal kiralamalarda kira ödemelerinin bugünkü değeri

şeklinde sıralanabilir.

vergidosyasi.com

05.05.2017