GELİR VERGİSİ

MİLLİ TAKIMIN BAŞARISIZLIĞININ SORUMLUSU BULUNDU: TÜRK VERGİ SİSTEMİ

futbolcu sporcu vergilemesi türkiye.jpgTürk Futbol Milli Takımı bekleneni veremedi. Gruptan çıkamadı. Basketbol Milli takımımızın son performansı da önceki yılları mumla arattı. Peki, sorumlusu kim? Futbolcular, basketbolcular, teknik direktör, federasyon…

Sorumlular, yukarıdakilerin hepsi ve/veya daha fazlası olabilir. Ama perde arkasında bir sorumlu daha var: Türk Vergi Sistemi.

Kişinin gözlük rengi neyse dünyayı o renkte görmesi gibi, “Her şeye vergi gözlüğü ile bakıyorsun.”, “Ne alakası var.” diyenleri duyuyor gibiyim.

İtiraf edeyim amatör bir futbol seyircisiyim. Beşiktaşlıyım. Ama spora ilişkin yorum yapmak ne işim, ne de haddim. Böyle bir yazı ile asıl amacım, vergi sistemimizdeki sporcu vergilemesine ilişkin adaletsizliğe; Türkiye’nin sporcu vergilemesinde bir tür “vergi cenneti” olmasına dikkat çekmek ve bunun milli takımlarımızın başarısındaki payına ilişkin dolaylı etkilerini tartışmaya açmak.

Sporcuların Ücretleri Nasıl Vergileniyor?

Sporcu ücretlerinin vergilendirilmesi zaman içinde değişime uğramış. 01.07.2008 tarihinden bu yana cari olan sistem Gelir Vergisi Kanununun Geçici 72 nci maddesinde düzenlenmiş. Buna göre sporculara yapılan ücret ve ücret sayılan ödemeler gelir vergisi tevkifatı (kesintisi) yapılmak suretiyle kaynakta vergileniyor.

Sporcu ücretlerinden yapılan tevkifat nihai vergi. Sporcular ücret gelirleri için ayrıca beyanname vermek zorunda değil. Olur ki, gayrimenkul sermaye iradı veya başka bir gelir nedeniyle beyanname verirse, sporcu ücretlerini beyannameye dahil etmeyecekler. Dolayısıyla ücretlerinden ne kadar vergi kesintisi yapıldıysa vergi o kadar.

Peki, sporcu ücretlerinde tevkifat oranı nedir? Bunun için Gelir Vergisi Kanununun Geçici 72 nci maddesine müracaat etmek gerek. Maddeye göre, sporculara yapılan ücret ve ücret sayılan ödemeler üzerinden yapılacak tevkifat oranları:

a) Lig usulüne tabi spor dallarında;

1) En üst ligdekiler için % 15,

2) En üst altı ligdekiler için % 10,

3) Diğer liglerdekiler için %  5,

b) Lig usulüne tabi olmayan spor dallarındaki sporculara yapılan ödemeler ile milli sporculara uluslararası müsabakalara katılmaları karşılığında yapılan ödemelerden % 5.

Yani futbolcular dahil, sporcuların elde ettiği ücret geliri milyon dolar da olsa vergi oranı artmıyor. Sabit ve en yükseği için %15. İşçiler veya memurlar gibi yılın ilerleyen aylarında üst dilimlere girip daha yüksek oranda vergilendirilmeleri söz konusu değil.

Normal Bir İşçinin (Çalışanın) Ücreti Nasıl Vergileniyor?

Çok ayrıntıya girmeyeceğiz. Ücret gelirlerinin vergilendirilmesinde ilke olarak gerçek usul kabul edilmiştir. Vergi, gelirin gerçek ve safi tutarı üzerinden alınmaktadır.

Gerçek usule tabi ücretlerin vergilendirilmesi iki şekilde yapılmaktadır: (1) Ücretten işveren tarafından vergi kesintisi yapılması, (2)  Elde edilen ücretin yıllık beyanname ile beyan edilmesi. Her iki durumda da ücretin vergilendirilmesinde Gelir Vergisi Kanunun 103 üncü maddesine göre ücretler için belirlenen tarife uygulanacak.

2017 takvim yılı ücret gelirlerine uygulanacak artan oranlı tarife aşağıdaki gibi:

13.000 TL’ye kadar %15,

30.000 TL’nin 13.000 TL’si için 1.950 TL, fazlası  %20,

110.000 TL’nin 30.000 TL’si için 5.350 TL), fazlası   % 27,

110.000 TL’den fazlasının 110.000 TL’si için 26.950 TL), fazlası %35.

Normal bir işçinin veya çalışanın ücret geliri toplamı 2017 yılında 13.000 lirayı geçer geçmez, vergi oranı %20’ye, 30.000 lirayı geçince %27 ve 110.000 liranın üzerinde %35’e çıkıyor.

Dolayısıyla sporcu ücretleri, alınan ücret ne kadar yüksek olursa olsun bulunduğu lige göre %15, %10 ve %5 gibi oranlarda sabitlenmiş iken, düşük gelirli çalışanların ücret vergilemesinde artan oranlı tarife söz konusu oluyor. Bu durum vergi adaleti açısından tartışılması gereken bir durum.

Bu noktada bazıları, “Sporun gelişmesi için düşük vergileme ile spor teşvik ediliyor.” diyebilir. Vergi politikalarının mali (fiskal) ve mali olmayan (ekstra fiskal) amaçları elbette olabilir. Olmalıdır da. Ancak güdülen amaçla ortaya çıkan neticenin analizi gerekir. Eğer uygulanan politika güdülen amaca hizmet etmiyorsa, politika değişikliğine gidilmesi gerekir. Bu noktada kritik soru şu; sporcu vergilemesine ilişkin bu vergi sistemi gerçekten Türk Sporunun gelişmesine katkı sağlıyor mu?

Yabancı Sporcular İçin Vergi Cenneti Bir Türkiye

Hiçbir ülke, politika ve hedeflerini ortaya koyarken dış dünyadan bağımsız düşünemez. Sporcu vergilemesinde de diğer ülke vergileme sistemlerinin göz önünde bulundurulması bir zorunluluk.

Pek çok ülkede sporcu ücretleri için ayrı vergileme rejimi yok. Sporcu ücretleri genel ücret vergi rejimine tabiler.

Futbolcuların yüksek ücretleri dikkate alındığında, gelirlerinin büyük bölümü gelir vergisi tarifesinin en üst dilimi için uygulanan vergi oranları üzerinden vergileniyor ve bu oranlar aşağıdaki gibi[1]:

İngiltere %45; Almanya %47,5; İtalya %47,9; Avusturya %50; Fransa %50,3; İspanya %52; Belçika %53,7; Portekiz %56,5; İsveç %56,9.

Yukarıdaki oranlara bakınca bir futbolcu için Türkiye vergi cenneti ve cazip bir ülke. Bir futbolcu Fransa’da 10 milyon avroya imza attığında eline kabaca 4.9 milyon avro geçecek. Türkiye’de 10 milyon avroya imza attığında is eline geçecek net rakam 8.5 milyon avro. Türkiye’de 10 milyon yerine 8 milyon avroya imza atsa bile eline 6.8 milyon avro geçecek ki; bu rakam Fransa’da 10 milyon avroluk bir brüt ücretten daha avantajlı.

Milli Takımın Başarısızlığı ile Vergi Sisteminin Ne Alakası Var?

Vergi sistemimiz yabancı sporcular için çok cazip. Bu durum, yabancı sporcuların Türk futbolu olmak üzere pek çok spor alanında Türkiye’yi domine etmelerine katkı sağlıyor. Yabancı kontenjanı ve diğer spor politikaları ve bunların yönetimi elbette başarı veya başarısızlıkta başat role sahip. Ama vergi sistemimizin de bu konuda az ya da çok bir etkisi olmadığını söylemek güç.

Güzel Haber: Türkiye 1 Ocak 2018’den İtibaren Sporcular İçin Artık Vergi Cenneti Olmayacak.

Sporcu ücretlerine avantaj sağlayan ve özellikle yabancı sporcular için Türkiye’yi “vergi cenneti” haline getiren düzenleme geçici bir madde. Konuyu düzenleyen Gelir Vergisi Kanunun Geçici 72 inci maddesinin yürürlüğü 31. 12. 2017 tarihinde sona eriyor. Hükümet hiçbir adım atmazsa 01 Ocak 2018 tarihinden itibaren sporcu ücretleri de diğer ücret gelirleri gibi artan oranlı tarifeye göre vergilendirilecek.  

Latife yapmak gerekirse, 01 Ocak 2018’den itibaren artık başarısızlık için fazla bir mazeretimiz kalmayacak…

10.10.2017

Hasan AYKIN

 

[1] https://www.dunya.com/ekonomi/turkiye-futbolda-avrupa039nin-quotvergi-cennetiquot-haberi-282981