VERGİ USUL

DEFTER VE BELGELERİN İHTİCACA SALİH BULUNMAMASI VE RE’SEN TARHİYAT

T.C.
DANIŞTAY
Dördüncü Daire
Esas No : 1999/191
Karar No : 1999/5235
Tarih : 29.12.1999

DEFTER VE BELGELERİN İHTİCACA SALİH OLMADIĞI İDDİASI ( İşletmenin Defter ve Kayıtları Üzerinde Randıman Yöntemiyle Yapılan İncelemeye Dayanarak )
İŞLETMENİN DEFTER VE BELGELERİ ÜZERİNDE RANDIMAN YÖNTEMİYLE YAPILAN İNCELEMEDE KAYITDIŞI HASILAT BULUNMASI ( Defter ve Belgelerin İhticaca Salih Bulunmadığına ve Re’sen Tarhiyata Yeterli Olmaması )
RE’SEN VERGİ TARHİYATI ( İşletmenin Defter ve Kayıtları Üzerinde Randıman Yöntemiyle Yapılan İncelemede Kayıtdışı Hasılat Bulunmasının Yeterli Olmaması )

 

 

ÖZET :

Olayda, inceleme elemanı tarafından işletmenin uğraş konusuna ilişkin mal ve giriş çıkışları yönünden randıman hesaplamaları yapılarak, kayıtdışı hasılat bulunmuş ve bu durum defter ve belgelerin ihticaca salih olmadığının kanıtı kabul edilerek re’sen takdir sebebi yaratılmıştır. Ancak davacının defter ve belgelerinin noksan, usulsüz ve karışık olduğuna dair başkaca açık ve inandırıcı bir tespit ve hukuken geçerli deliller ortaya konulmadığından, olayda Kanun’da öngörülen anlamda bir re’sentarh nedeninin varlığından söz edilemez. Randıman yöntemiyle inceleme yapılması,maddi olmaktan ziyade tahmin ve kanaat unsurlarının ağırlıkta olduğu sonucunu doğurur ki bunun defter ve belgelerin açık olarak ihticaca salih olmadığını gösterdiğini söylemek mümkün değildir. Defter ve belgelerin vergi incelemesi için yeterli olmadığı kesin olarak ortaya konulmadan tahmin ve kanaate dayalı olarak bulunan matrah üzerinden vergi salınamaz.

Temyiz Eden Taraflar: 1- …İnşaat ve Tekstil Ürünleri Tic. Ltd. Şti 2-

İstemin Özeti :

1996 yılı işlemleri incelenendavacı şirket adına inceleme raporunda belirtilen matrah esas alınarak re’sengelir ( stopaj ) vergisi salınmış, fon hesaplanmış, ağır kusur cezası kesilmiştir…. Vergi Mahkemesi 15.10.1998 günlü ve E:1998/428, K:1998/1067 sayılı kararıyla;re’sen takdir edilen matrah farkı kurum yetkililerinin imzalı beyanları ve Fırıncılar Odası’nın verilerine dayanılarak saptandığından ve aksi davacı tarafından kanıtlanamadığından bu fark üzerinden salınan gelir ( stopaj ) vergisi ile hesaplanan fonun yerinde olduğu ancak matrah farkı şirketin defter belge ve kayıtlarına dayanılarak hesaplandığından ağır kusur cezasının kusur cezasına çevrilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen reddine karar vermiştir. Davacı, randıman esasına göre yapılan cezalı tarhiyatın ve hesaplanan fonun usul ve yasaya aykırı olduğunu, Vergi Dairesi Müdürlüğü, olaya ağır kusur cezası uygulanması gerektiğini gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemektedirler.

Savunma Özeti:

Savunma verilmemiştir.

Danıştay Savcısı …’in Düşüncesi: Ekmek imali ile uğraşan yükümlü şirketin 1996 takvim yılına ilişkin işlemlerinin randıman yönünden incelenmesi sonucu adına resen yapılan cezalı tarhiyatı değişiklikle onayan Vergi Mahkemesi kararı taraflarca temyiz edilmektedir.

Gelir Vergisi Kanununda gerçek gelirin vergilendirilmesi kabul edilmiş, Vergi Usul Kanununun 134 üncü maddesinde incelemeden maksadın, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunun araştırılması, tesbit edilmesive sağlanması olduğu hükme bağlanmış olup, matrahın resen takdir yoluyla tesbiti gereken hallerde dahi gerçek gelire yakın gelirin araştırılarak tesbiti gerekmektedir.Başkaca açık ve inandırıcı bir tesbit ve hukuken geçerli deliller ortaya konulmadan salt randıman esasına göre fark bulunduğunu kabul etmek, elde edildiği tesbitedilmiş bir gelirin değil elde edildiği varsayılan bir gelirin vergilendirilmesi sonucunu doğurur.

Olayda, inceleme elemanınca defter ve belgelerin ihticacasalih olmadığı kesin ve açık olarak ortaya konulmadan sadece Gıda MaddeleriTüzüğü hükümleri ile … Fırıncılar Odası ve Ekmek İşverenler Sendikasındanalınan yazılardaki bilgiler esas alınarak “50 kg.lık bir çuval undan 250 gr.lık330 adet ekmek” üretileceği iddiasıyla randıman incelemesi yapılarak belgesizalış ve satışın bulunduğu, bu durumun defter ve belgelerin ihticaca salih olmadığınınkanıtı olduğu varsayılarak resen tarhiyat yapılmasında Kanuna uyarlık görülmemiştir.

Açıklanan nedenle yükümlü temyiz isteminin kabulü ile Vergi Mahkemesi kararınınbozulması, Vergi Dairesi Müdürlüğü temyiz isteminin ise reddi gerektiği düşünülmektedir.

Tetkik Hakimi …’ın Düşüncesi: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 30 uncumaddesi uyarınca re’sen tarh yoluna gidilebilmesi için, bu maddede belirtilenkoşulların gerçekleştiğinin açık ve kesin olarak ortaya konulması gerekeceğindenve randıman yöntemiyle matrah farkı bulunması tahmin ve kanaate dayalı olduğundanre’sen tarh nedeninin varlığından söz edilemez. Bu nedenle hesaplanan matrahüzerinden salınan gelir ( stopaj ) vergisine ve ikmalen ve re’sen tarhiyatlardaayrıca fon hesaplanamayacağının hesaplanan fonda isabet bulunmamaktadır. Bunedenle davacı temyiz isteminin kabulüyle mahkeme kararının bozulması gerektiğidüşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hükümveren Danıştay Dördüncü Dairesince gereği görüşüldü:

213 sayılı Vergi UsulKanunu’nun 30 uncu maddesinde re’sen vergi tarhı “vergi matrahının tamamen veyakısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitineimkan bulunmayan hallerde takdir edilen matrah veya matrah kısmı üzerinden vergitarh olunmasıdır.” şeklinde tanımlanmış, aynı maddenin dördüncü bendinde devergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuniölçülere dayanılarak tespitinin mümkün olmadığının kabul edileceği hallerdenbiri olarak “defter kayıtları ve bunlarla ilgili vesikaların, vergi matrahınındoğru ve kesin olarak tespitine imkan vermeyecek derecede noksan, usulsüz vekarışık olması dolayısıyla ihticaca salih bulunmaması” hali gösterilmiştir.

Kanunun sözü edilen maddesinde öngörülen re’sen vergi tarhına ilişkin hükmünuygulanması, belirtilen madde ile İdare’ye verilen yetki ve görevin eksiksizyerine getirilerek vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgeleredayanılarak saptanmasına olanak bulunmadığı hususunda sağlıklı tespitlerin yapılmışolması koşuluna bağlıdır. Bu tür tespitlerin bulunmaması halinde tahmin ve kanaatedayalı hesaplamalarla verginin re’sen tarh edilmesi mümkün değildir. Bu itibarlare’sen tarh yoluyla vergileme yapılabilmesi için, Vergi Usul Kanunu’nun 30 uncumaddesinde belirlenen koşulların gerçekleştiğinin bir karineye dayanılmadan,açık ve kesin olarak ortaya konulması gerekir.

Olayda, inceleme elemanıtarafından işletmenin uğraş konusuna ilişkin mal ve giriş çıkışları yönündenrandıman hesaplamaları yapılarak, kayıtdışı hasılat bulunmuş ve bu durum defterve belgelerin ihticaca salih olmadığının kanıtı kabul edilerek re’sen takdirsebebi yaratılmıştır. Ancak davacının defter ve belgelerinin noksan, usulsüzve karışık olduğuna dair başkaca açık ve inandırıcı bir tespit ve hukuken geçerlideliller ortaya konulmadığından, olayda Kanun’da öngörülen anlamda bir re’sentarh nedeninin varlığından söz edilemez. Randıman yöntemiyle inceleme yapılması,maddi olmaktan ziyade tahmin ve kanaat unsurlarının ağırlıkta olduğu sonucunudoğurur ki bunun defter ve belgelerin açık olarak ihticaca salih olmadığınıgösterdiğini söylemek mümkün değildir. Bu durumda, defter kayıtlarıyla belgelerinvergi incelemesi için yeterli olmadığı kesin ve açık olarak ortaya konulmaksızıntahmin ve kanaate dayalı olarak bulunan matrah üzerinden salınan gelir ( stopaj )vergisinde isabet görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davacı temyiz istemininkabulüyle … Vergi ahkemesinin 15.10.1998 gün ve E:1998/428, K:1998/1067 sayılıkararının bozulmasına, Vergi Dairesi Müdürlüğünün temyiz isteminin reddine,29.12.1999 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Yorumunuz için teşekkürler. Vergi Dosyası

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s