İYİ YÖNETİM İLKELERİ

YETKİNİN KÖTÜYE KULLANILMAMASI İLKESİ

Yetkinin kötüye kullanılmaması ilkesi: Yasalarca ve diğer ilgili mevzuatla tanınmış karar alma gücü olan yetkinin, kamu yararı ve kamu hizmeti gereklerine uygun olarak, kişisel, siyasi vb. bir amaç güdülmeksizin, veriliş amacı doğrultusunda kullanılması yetkinin kötüye kullanılmamasını ifade etmektedir.

Bu ilke,

  • İdarenin kendisine verilen yetkiyi yasaya ve veriliş amacına uygun olarak kullanmasını,
  • Kamu yararını sağlamak veya kamu düzenini gerçekleştirmeye yönelik olan yetkinin kullanımının tercihe bağlı olmamasını,
  • Yetkinin kamu yararını sağlamak amacıyla ve kamusal menfaati gerçekleştirmek için kullanılmasını

ihtiva eder.

Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsman) tarafından yetkinin kötüye kullanılmaması ilkesi ile ilgili tavsiyeleri aşağıdaki gibidir:

➢ İdareye verilen yetkilerin sadece öngörüldükleri amaçlar için kullanılması gerekmekte olup, kamu görevlileri bu amacın dışına çıkmamalıdır.

➢ İdari makam ya da merciler, kamu yararı dışında kişisel, siyasi veya ekonomik çıkar elde etmek amacıyla yetki kullanmamalıdır.

➢ Hukuki düzenlemelerde belirtilen şartlar oluştuğunda yetkinin kullanılmaması hizmet kusuru oluşturabileceği için idarenin, kendisine tanınan yetkiyi kullanmaktan kaçınmaması gerekir.

➢ İdarenin yetkisini kullanması, kişilerin ölçüsüz bir yüke katlanmalarına yol açmamalıdır.

➢ İdare bir başka yetkisinden hareketle veya başka bir yorum yöntemiyle yetki türetmemeli, yetkisini genişletmemelidir.

➢ İdare, temel hak ve özgürlüklere müdahale yetkisi veren düzenlemeler ile yetki kurallarının yoruma muhtaç olduğu
durumlarda söz konusu kuralları genişletici biçimde değil, dar biçimde yorumlamalıdır.

➢ İdare takdir yetkisini kullanırken bu yetkinin veriliş amacından başka bir amaç gütmemeli, bu yetkiyi kullanırken somut olayların özelliğine göre objektif kriterler belirlemeli, tarafsız davranmalı, hakkaniyete uygun hareket ederek ayrımcılığı önlemeli ve yasa önünde eşitlik ilkesini gözetmelidir. Ayrıca işlemin amacıyla kişilerin hakları, özgürlükleri veya menfaatleri arasında uygun bir denge sağlanarak bu takdir yetkisi kamu hizmetinin gerekleri ile kamu yararı amacına uygun olarak kullanılmalıdır.

Anayasanın 5’inci maddesinde, devletin temel amaç ve görevleri “Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak” olarak tanımlanmış bulunmaktadır. Bu amaçlara ulaşmak ve bu görevleri yerine getirmek üzere yasa koyucu tarafından kurulan kurumlara çeşitli kamu hizmetlerini üretme görevi verilmiştir. Bu itibarla, idarenin varoluş sebebi kamu hizmetlerinin
üretilmesi, nihai amacı da kamu yararının sağlanmasıdır. Dolayısıyla yasa koyucu tarafından idareye verilen yetki, kamu yararı ve kamu hizmeti gereklerine uygun olarak kullanılmalıdır.

Yetkiyi kötüye kullanmama ilkesiyle bağlantılı olan bir diğer mevzuat hükmü ise, Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri ile Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin “Görev ve yetkilerin menfaat sağlamak amacıyla kullanılmaması” başlıklı 14’üncü maddesidir. Buna göre, “Kamu görevlileri; görev, unvan ve yetkilerini kullanarak kendileri, yakınları veya üçüncü kişiler lehine menfaat sağlayamaz ve aracılıkta bulunamazlar, akraba, eş, dost ve hemşehri kayırmacılığı, siyasal kayırmacılık veya herhangi bir nedenle ayrımcılık veya kayırmacılık yapamazlar. (…) Kamu görevlileri, görevlerinin
ifası sırasında ya da bu görevlerin sonucu olarak elde ettikleri resmi veya gizli nitelikteki bilgileri, kendilerine, yakınlarına veya üçüncü kişilere doğrudan veya dolaylı olarak ekonomik, siyasal veya sosyal nitelikte bir menfaat elde etmek için kullanamazlar, görevdeyken ve görevden ayrıldıktan sonra yetkili makamlar dışında hiçbir kurum, kuruluş veya kişiye açıklayamazlar.”

Kaynak: iyi-yonrtim-ilkeleri-turkce.pdf.pdf (ombudsman.gov.tr)

Yorumunuz için teşekkürler. Vergi Dosyası

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s