ÖTV

BİNEK OTOMOBİLDE ÇEVRECİ VERGİLEME ÖRNEĞİ: HOLLANDA

 Dr. Hasan AYKIN

PDF Formatı

Giriş

Vergi politikalarının kamu harcamalarının finansmanı, gelir dağılım eşitsizliğini giderme, büyümeyi teşvik gibi amaçlardan biri veya bir kaçını amaçlaması söz konusudur. Bu açıdan bir vergi düzenlemesi söz konusu olduğunda, öncelikle böyle bir düzenleme ile neyin amaçlandığı hususu, yapılacak düzenlemenin tasarımı açısından ilk önce cevaplandırılması gereken sorudur.

Ulaşım sektörü, birey ve toplum açısından çevre kirliliği, trafik yoğunluğu, gürültü gibi pek çok dışsal maliyetler getiren bir sektördür. Bu nedenle bu sektörle ilgili vergilemelerde, söz konusu dışsal maliyetlerin (negatif dışsallıkların) ilgililere mümkün olduğunca yansıtılmasına yönelik çabalar yoğunluk kazanmaktadır.

Motorlu kara taşıtları içinde en önemli pay otomobile aittir. Bu nedenle otomobil vergilemesi özel bir ilgi alanı haline gelmiştir.

Avrupa Birliği üyesi ülkelerde 2012 yılı için 230 milyonun üzerinde binek otomobil trafiktedir. Bu rakama her yıl 13 milyon yeni binek araç eklenmektedir[1].

Türkiye’de 2016 yılı Şubat ayı sonu itibarıyla trafiğe kayıtlı toplam 20 milyon 159 bin 183 adet taşıtın %53,1’ini otomobil, %16,3’ünü kamyonet, %14,6’sını motosiklet, %8,5’ini traktör, %4’ünü kamyon, %2,2’sini minibüs, %1,1’ini otobüs, %0,2’sini ise özel amaçlı taşıtlar oluşturmaktadır. Söz konusu tarih itibariyle trafikte dolaşan otomobil sayısı 10 milyon 700 binin üzerindedir. Otomobil stokuna her yıl 700 bin civarında yeni araç eklenmektedir[2].

Başta Avrupa Birliği ülkeleri olmak üzere, pek çok ülkede binek otomobillerin vergilendirilmesi alanındaki politika arayışları ve bu kapsamda yeni düzenlemeler söz konusu olmaktadır. Diğer ülkelerdeki gelişmeler, Türkiye’de de binek otomobillerin vergilemesinde alternatif politika arayışlarını gündeme getirmiştir. Konu uzun süredir kamuoyunun ve vergi otoritelerinin gündemini işgal etmektedir[3]. Aşağıda Hollanda’da binek otomobillerin ilk tescili aşamasındaki vergi uygulamasına yer verilmek suretiyle bu alanda atılacak adımlara küçük de olsa katkı yapılması amaçlanmıştır.

Otomobilin İlk Tescili Aşamasındaki Vergilemeye İlişkin Hollanda Örneği

Hollanda’da şahsi amaçla kullanılan binek otomobillerin ilk kez tescili sırasında karbondioksit (CO2) emisyonuna dayalı vergileme söz konusudur. Söz konusu vergilemeye ilişkin tarife cetveli, otomobilin her bir gram/km CO2 emisyonunu dikkate almakta ve otomobilin karbon emisyon miktarının belli eşikleri aşması durumunda artan oranlı şekilde vergilendirilmesini öngörmektedir.

Tablo : Hollanda’da Şahsi Kullanım Amaçlı Binek Otomobiller İçin Tarife Cetveli

Sıra No CO2 Emisyonu Miktarı İlgili Dilime İlişkin Maktu Vergi İlgili Dilim İçin Alt Limit Üzeri Gram/km Başına İlave Vergi
Alt Limit Üst Limit
1 0 gram/km’nin üzeri 82 gram/km 175 Avro 6 Avro
2 82 gram/km üzeri 110 gram/km 667 Avro 69 Avro
3 110 gram/km üzeri 160 gram/km 2599 Avro 112 Avro
4 160 gram/km üzeri 180 gram/km 8199 Avro 217 Avro
5 180 gram/km üzeri 12539 Avro 434 Avro

Kaynak: http://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontenten/belastingdienst/individuals/cars/bpm/calculate_the_bpm/calculate_the_bpm_for_a_passenger_car (Erişim, 02.06.2015)

Yukarıdaki tarife cetveline göre verginin hesabında önce otomobilin CO2 emisyonuna göre tabi olduğu dilimdeki maktu vergi bulunmaktadır. Daha sonra, aracın emisyonu ile ilgili dilimin alt limiti arasındaki fark bulunmakta ve bu fark aynı satırın son sırasında yer alan limit üzeri gram/km CO2 emisyonu için öngörülen rakam ile çarpılmaktadır. Son olarak, maktu tutar ile alt limitin üzeri için bulunan ilave tutar toplanarak toplam vergi rakamına ulaşılmaktadır.

Örnek: 155 gram/km CO2 emisyonu olan bir binek otomobilin vergilemesi aşağıdaki gibidir:

  • 155 gram/km CO2 emisyonuna sahip araç için tarife cetvelinin (3) numaralı satırındaki maktu vergi 2599 Avrodur.
  • 155 gram/km CO2 emisyon miktarı, (3) numaralı satırda yer alan alt limitin 45 gram/km (155-110=45) üzerindedir. Alt limitin üzerindeki 45 gram/km CO2 emisyonunun her gramı aynı satırın son sırasında yer alan 112 Avro ilave vergi uygulanacaktır. Buna göre, ilave vergi tutarı 45×112= 5040 Avro olacaktır.
  • Maktu vergi (2599 Avro) ile gram-km başına hesaplanan ilave vergi (5040) tutarları toplanacak ve aracın ilk tescili sırasında ödenmesi gerekli toplam motorlu taşıtlar vergisi olan 7639 Avro rakamına ulaşılacaktır.

Yukarıdaki tarife cevteli CO2 emisyonundaki her gram/km CO2 emisyon artışını dikkate almak suretiyle vergilemeye imkan vermektedir. Vergilemede orantılılık ilkesine uygun düşmektedir. Karbon emisyon miktarı arttıkça ilave gram/km CO2 emisyon miktarı için öngörülen vergi, artan oranlı şekilde yükselmektedir. Dilimler arasındaki geçiş ise oldukça yumuşak olmaktadır.

Elektrikli otomobiller, karbon emisyonuna sahip olmadığı için tescil sırasında alınan motorlu taşıtlar vergisine tabi değildir.

Sonuç

Hollanda’da binek otomobillerin ilk tescili sırasındaki vergileme tamamen çevreci bir karaktere sahiptir. Emisyon artışı birlikte artan vergiler nedeniyle tüketici tercihlerini daha çevreci araçlara yönlendirme etkisine sahiptir. Vergi dizaynında fiskal amaçlardan ziyade, otomobilin negatif dışsallıkları esas alınmış, sosyal ve çevreci boyut ön planda tutulmuştur.

SONNOTLAR

[1] EU, Communication from Commission to The European Parliment, The Council and European Economic and Social Committee, 2012, s. 2.

[2] TÜİK, Motorlu Kara Taşıtları, Şubat 2016 http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=21602 (Erişim, 03.06.2016).

[3]Dünya Gazetesi, 29.11.2010, “MTV’de Emisyona Dayalı Vergi Yolda”, http://www.dunya.com/guncel/mtvde-emisyona-dayali-vergi-yolda-107163h.htm, (Erişim 29.05.2015); NTV, 02.05.2011, “MTV ve ÖTV Sistemi Değişiyor”, http://www.ntv.com.tr/arsiv/id/25208714 (Erişim 29.05.2015); Sabah, 10.03.2013, “Emisyon Oranına Göre Vergi Geliyor”, http://www.sabah.com.tr/ekonomi/2013/03/10/emisyon-oranina-gore-vergi-geliyor (Erişim, 29.05.2015).

1 reply »

Yorumunuz için teşekkürler. Vergi Dosyası

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s