vergi incelemesi

VERGİ İNCELEMESİNE BAŞLANMASIYLA BİRLİKTE HANGİ MÜKELLEF HAKLARI KULLANILAMAZ?

Dr. Hasan AYKIN

GİRİŞ

Vergi Usul Kanununda vergi incelemesi tanımı yapılmamıştır. Kanunun 134 üncü maddesinde vergi incelemesinin amacının, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak tespit etmek ve sağlamak olduğu belirtilmiştir.

Vergi İncelemesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde vergi incelemesi tanımı yapılmıştır. Yönetmeliğe göre vergi incelemesi; İnceleme yapmaya yetkili olanlar tarafından, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak amacıyla yapılan faaliyet olarak tanımlanmıştır.

Vergi incelemesinin ne zaman başlamış sayılacağı konusunda VUK’ta doğrudan bir belirleme yapılmamıştır. VUK’un “İncelemede Uyulacak Esaslar”ı düzenleyen 140. maddesinde vergi incelemesine başlanıldığı hususunun bir tutanağa bağlanarak bir örneğinin nezdinde vergi incelemesi yapılana verilmesi, birer örneklerinin ise inceleme elemanı tarafından bağlı olduğu birime ve ilgili vergi dairesine gönderilmesi gerektiği yönünde düzenlemeye yer verilmiştir.

Vergi İncelemesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında inceleme görevinin verilmesinden sonra incelemeye ne kadar süre içinde başlanacağına ilişkin düzenlemeler yer almaktadır. İkinci fıkrada, vergi incelemesine, incelemeye tabi olan nezdinde tanzim olunacak İncelemeye Başlama Tutanağı ile başlanacağı hüküm altına alınmıştır. Düzenlenen tutanağın bir örneği nezdinde inceleme yapılana teslim edilecek, birer örneği ise, inceleme elemanının bağlı bulunduğu birim ve mükellefin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.

İncelemeye başlama tarihi, mükellefin incelemeye başlama tutanağını imzaladığı tarihtir. Tutanakta mükellefin imzasının bulunmaması halinde ise tutanağın vergi dairesi kayıtlarına intikal ettiği tarih esas alınacaktır Bu durumda incelemeye başlama tutanağının bir örneği ayrıca mükellefin bilinen adresine vergi dairesince gönderilecektir.

Peki, incelemeye başlanması ile birlikte mükellef hangi haklarını kullanamaz? Aşağıda ana başlıkları ile inceleme başlanması ile birlikte, inceleme konu ve kapsamı ile sınırlı olmak üzere, mükellefin artık kullanmayacağı hakları inceleyeceğiz.

İNCELEMEYE BAŞLANMASI İLE BİRLİKTE MÜKELLEFİN KULLANAMAYACAĞI HAKLAR

Vergi Usul Kanununda bazı hak ve imkanların kullanılması, konuya ilişkin vergi incelemesine başlanmamış olma şartına bağlanmıştır. Dolayısıyla, vergi incelemesine başlanması ile birlikte bu tür bir şarta bağlanmış hakların kullanılması imkanı kalmamaktadır. Bu tür hak ve imkanlara aşağıda başlıklar halinde yer verdik.

1-İncelemeye Başlanması ile Birlikte, Kanuni Süresi Geçtikten Sonra Kendiliğinden Verilen Beyannameler için Beyana Göre Tarhiyat Yapılması ve Vergi Ziyaı Cezasının Yarı Oranında Uygulanması Hakkı (İmkanı) Kalkmaktadır.

Vergi Usul Kanununun “Re’sen Vergi Tarhı” başlıklı 30 uncu maddesinin 24.06.1994 tarih ve 4008 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle değişik dördüncü fıkrası aşağıdaki gibidir:

“Vergi beyannamesini kanuni süresi geçtikten sonra vermiş olanlara bu beyannamede gösterdikleri matrah üzerinden re’sen gerekli tarhiyat yapılır ve bu beyannameler re’sen takdir için takdir komisyonuna sevk edilmez. Ancak, vergi incelemesine başlanılmasından veya takdir komisyonuna sevk edilmesinden sonra kendiliğinden verilen beyannameler için bu hüküm uygulanmaz.”

Yukarıdaki fıkra hükmüne göre, vergi incelemesine başlanması ile birlikte mükellefin kanuni süresi geçmiş dönemlere ilişkin verdikleri beyannameler üzerinden tarhiyat yapılması imkanı ortadan kalkmaktadır. Vergi incelemesi başlamış ise artık inceleme sonucundaki tespitlere göre yapılacak tarhiyata muhatap olması söz konusu olacaktır.

İncelemeye ve takdir komisyona sevk edilmeden önce kendiliğinden verilen beyanın mükellef açısından sağladığı en önemli etki VUK 344 üncü maddede düzenlenmesinde yer almaktadır. Madye göre, vergi incelemesine başlanılmasından veya takdir komisyonuna sevk edilmesinden sonra verilenler hariç olmak üzere, kanuni süresi geçtikten sonra verilen vergi beyannameleri için bu madde uyarınca kesilecek ceza yüzde elli oranında uygulanır. Ancak, incelemeye başlanması ile birlikte mükellef, vergi ziyaı cezasının yüzde elli oranında uygulanması hakkını (imkanını) kaybetmektedir.

2- Pişmanlık Hükümlerinden Yararlanılamamaktadır.

Vergi Usul Kanunun 371 inci maddesinde pişmanlık ve ıslah hükümleri düzenlenmiştir. Maddeye göre; beyana dayanan vergilerde vergi ziyaı cezasını gerektiren fiilleri işleyen mükelleflerle bunların işlenişine iştirak eden diğer kişilerin kanuna aykırı hareketlerini ilgili makamlara kendiliğinden dilekçe ile haber vermesi hâlinde, haklarında maddede yazılı kayıt ve şartlarla vergi ziyaı cezası kesilmemektedir. Bu şartlardan birisi, haber verme dilekçesinin yetkili memurlar tarafından mükellef nezdinde herhangi bir vergi incelemesine başlandığı veya olayın takdir komisyonuna intikal ettirildiği günden evvel (Kaçakçılık suçu teşkil eden fiillerin işlendiğinin tespitinden önce) verilmiş ve resmi kayıtlara geçirilmiş olmasıdır. Dolayısıyla vergi incelemesine başlanması ile birlikte mükellef pişmanlık hakkını kaybetmektedir.

3- İnceleme Konu ve Kapsamı ile Sınırlı Olarak Mukteza (Özelge) Talep Edilememektedir.

İncelemeye başlamanın mükellef hakları açısından etkilerinden birisi özelge talep etme konusunda ortaya çıkmaktadır.

Mükelleflerin İzahat Taleplerinin Cevaplandırılmasına Dair Yönetmeliğin 8 inci maddesi uyarınca, hakkında vergi incelemesi yapılmakta olan mükelleflerce veya vergi sorumlularınca incelemeye konu olan işlemlerle ilgili izahat talepleri özelge kapsamında değerlendirilmemektedir. Talep sahibine 3071 sayılı Dilekçe Kanunu kapsamında cevap verilse dahi özelgenin sağladığı haklardan yararlanılması söz konusu olmayacaktır.

Dolayısıyla incelemeye başlanması ile inceleme konusu ile ilgili olarak mükellefin özelge talep hakkı sona ermekte, özelgenin sağlayacağı vergi cezası kesilmemesi ve gecikme faizi hesaplanmaması şeklindeki koruma da söz konusu olmamaktadır.

04.03.2017

vergidosyasi.com

1 reply »

Yorumunuz için teşekkürler. Vergi Dosyası

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s