MESLEK MENSUPLARI

TÜRKİYE’DE MUHASEBECİLİK MESLEĞİ VE KADINLAR: “BIRAKINIZ YAPSINLAR, BIRAKINIZ GEÇSİNLER”

 Dr. Hasan AYKIN

PDF Formatı

GİRİŞ

Türkiye’de bazı mesleklerde erkek egemen yapı uzun zaman önce kırıldı. Bu kapsamda öğretmenlik, avukatlık, akademisyenlik, doktorluk ilk akla gelen meslekler. Peki, muhasebecilik mesleğinde durum nedir? Kadınlar[1], muhasebecilik mesleğinde ne durumda? Gelişim trendi nasıl?

Söz konusu sorulara cevap için iki farklı zaman dilimindeki meslek mensubu sayılarını cinsiyet açısından karşılaştırmaya tabi tuttuk.

RAKAMLARLA KADIN MESLEK MENSUPLARI

Bir konunun analizinde doğru ve uzun süreli veriler önemli unsurdur. Türkiye bu açıdan sıkıntılıdır. Hem doğru veriye, hem de uzun dönemli veri serilerine ulaşmak güçtür. Yine de çaba harcayarak, biraz da veri madenciliği yaparak, 10 yıllık dönemdeki değişimi kıyaslayacak veriye ulaştık.

kadın meslek mensupları 2

Aşağıda 2006 ve 2016 yıllarında muhasebe meslek mensuplarının cinsiyet itibariyle dağılım tablolarına yer verilmiştir.

Tablo 1: 2006 Yılında Muhasebe Meslek Mensuplarının Cinsiyet İtibariyle Dağılımı (Sayı ve Yüzde Olarak)

CİNSİYET

SM

SMMM 

YMM  

TOPLAM  

Sayı Oranı Sayı Oran Sayı Oran Sayı Oran
ERKEK 24322 83% 31312 %79 3419 94% 59053 81%
KADIN 4969 17% 8467 21% 220 6% 13656 19%
TOPLAM 29291 100% 39779 100% 3639 100% 72709 100%

Kaynak: Mahmut YARDIMCIOĞLU, “Muhasebe Mesleğinde Bayanların Durumu: ABD ve Türkiye Karşılaştırması”, http://journal.mufad.org.tr/attachments/article/318/13.pdf adlı çalışmada yer alan rakamlardan yararlanılarak tarafımızdan oluşturulmuştur.

Yukarıda yer verilerin rakamların 10 yıl sonra nasıl şekillendiğini, nasıl bir trend arz ettiğini görmek için aşağıdaki tabloya bakmak gerekir.

Tablo 2: 2016 Yılında Muhasebe Meslek Mensuplarının Cinsiyet İtibariyle Dağılımı (Sayı ve Yüzde Olarak)

CİNSİYET

SM

SMMM 

YMM  

TOPLAM  

Sayı Oranı Sayı Oran Sayı Oran Sayı Oran
ERKEK 7916 83% 63713 71% 4362 92% 75991 73%
KADIN 1635 17% 26331 29% 361 8% 28327 27%
TOPLAM 9551 100% 90044 100% 4723 100% 104318 100%

Kaynak: TÜRMOB Faaliyet Raporu 2016’da yer alan verilerden hareketle tarafımızdan oluşturulmuştur.

RAKAMLARIN DİLİ

Yukarıda yer verilen 10 yıllık dönemdeki gelişim trendini gösteren iki Tablo bize özetle şunları söylüyor:

1- SM unvan grubunda kadın/erkek dengesi aynen kalmıştır.

2- SMMM unvan grubunda 2006 yılında %21 ağırlığa sahi olan kadınlar, 2016 yılında bu ağırlığı %38’lik bir artışla %29 çıkarmıştır.

3- YMM unvan grubunda 2006 yılında %6 ağırlığa sahi olan kadınlar, 2016 yılında bu ağırlığı %33’lük bir artışla %8 çıkarmıştır. YMM unvanında kadınların ağırlığındaki nispi düşüklük, bu unvan grubuna erkek egemen denetim birimlerinden yoğun geçişe bağlı olup cinsiyete bağlı bir başarısızlıktan söz etmek mümkün değildir.

4- Kadın meslek mensuplarının, tüm unvanlar itibariyle 2006 yılında %19 seviyesinde olan ağırlıkları 2016 yılı sonunda 27 % seviyesine çıkmıştır. Bu veri 10 yıllık dönemde kadınların ağırlıklarını %42 seviyesinde artırdıkları anlamına gelmektedir.

SONUÇ

Yukarıda yer verdiğimiz veriler kadın muhasebe meslek mensuplarının kendilerine sürekli alan yaratıklarını, piyasada daha ağırlıklı hale geldiklerini göstermektedir.

Cinsiyet açısından meslek mensuplarının dağılımı ve bu dağılımın zaman içindeki değişim trendi, kadın meslek mensuplarının orta vadede mali müşavirlik mesleğinin “erkek egemen” görünümüne son vereceklerine güçlü bir şekilde işaret etmektedir.

Bize de, iktisatçı Adam Smith’in dediği gibi; “Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler.”[2] demek kalıyor.

Ankara, 12.07.2017

 

SONNOTLAR

[1] Cinsiyet açısından meslek mensuplarının dağılımında, bazı çalışmalarda kullanıldığı gibi “Bay” ve “Bayan” ifadelerini kullanmayacağız. Bu ifadeler hitap ön ekidir. Beyefendi, hanımefendi gibi. Cinsiyeti (gender) ifade eden kelimeler Kadın (female) ve Erkek (male) kelimeleridir. Bu kısa çalışmada, cinsiyete göre meslek mensuplarının dağılımına ilişkin bir değerlendirme yaptığımız için kadın/erkek kelimelerini tercih edeceğiz.

[2] “Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler.” iktisatçı Adam Smith tarafından söylenen “laissez faire, laissez passer” kalıbının Türkçe karşılığıdır. Hür teşebbüsü ve piyasaya giriş serbestisini savunan liberal söylemin ifadesi olarak literatüre yerleşmiştir.