AKLAMA VE TERÖRÜN FİNANSMANI

MALİ İSTİHBARAT BİRİMİ (FINANCIAL INTELLIGENCE UNIT – FIU)

Mali İstihbarat Birimi (Financial Intelligence Unit-FIU)

Arapça kökenli bir kelime olan istihbarat Türkçe Sözlükte (TDK, 2005:989), yeni öğrenilen bilgiler, haberler; bilgi toplama, haber alma, duyum olarak tanımlanmaktadır. Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT, 2009a)  ise devlet eksenli bir bakış açısı ile istihbaratı, devlet tarafından belirlenen ihtiyaçlara karşılık olarak açık ya da kapalı kaynaklardan derlenen haber, bilgi ve dokümanların sürekli bir şekilde işleme tabi tutulması sonucu elde edilen ürün olarak tanımlamaktadır. Teknik anlamda istihbarat, bir amacı gerçekleştirecek hedeflere ulaşmayı engelleyen veya kolaylaştıran unsurlar hakkında her türlü bilgi ve malumatın toplanması, tasnifi, yorumlanması, değerlendirilmesi ve ilgili yer ve makamlara zamanında ulaştırılması şeklinde tanımlanmaktadır (Tağma, 2001:124). Bu açıdan istihbarat faaliyeti, veri ve/veya bilginin toplanmasını, sınıflandırılmasını, analiz edilmesini ve üzerinde çalışılabilir hale gelmiş bilgilerin ilgili kullanıcılarla paylaşımını içeren bir süreçtir. Bilgi ve verilerin toplanması, işlenmesi ve ilgili birimlere servis edilmesi işlemleri istihbarat döngüsü olarak isimlendirilmektedir (Breinholt, 2006:12; MİT,2009b).

İstihbarat tür ve yöntemlerinin gelişmelere ayak uydurması önem taşımaktadır. İstihbarat 21 inci yüzyıla üç önemli değişimden geçerek girmiştir:

(1) Bilgi teknolojilerinde yaşanan gelişmelerin ortaya çıkardığı değişim,

(2) İstihbaratın merkezi ve tek elde toplanma niteliğini yitirmesi, hatta özel kurum ve kuruluşların da istihbarata büyük önem vermesi ve

(3) istihbaratın ağırlıklı olarak askeri istihbarata odaklanmış Soğuk Savaş sonrasında ekonomi başta olmak üzere diğer alanlara kayması (Rathmell, 2002).

Bu kapsamda mali istihbarat, aynı zamanda istihbarat alanındaki bu değişim ve gelişmelerin de bir yansımasıdır.

Aklama ve terörün finansmanı suçları ile mücadelede finansal verilere ulaşma, bunların analizi ve analiz sonuçlarının kolluk ve/veya savcılığa ulaştırılması büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle, ülkeler şüpheli işlem bildirimleri dâhil finansal nitelikli bilgilerin raporlanacağı, bu bilgi ve bildirimlerin değerlendirilerek analiz işlemine tabi tutulacağı ulusal bir merkezi birim uygulamasına başvurmuşlardır.  İlk mali istihbarat birimleri (financial intelligence units) 1990’ların başlarında kurulmaya başlanmış ve takip eden yıllarda mali istihbarat birimlerinin sayısı hızla artmıştır. Günümüzde mali istihbarat birimi bulunmayan ülke sayısı çok azdır.

Uyuşturucu ticareti başta olmak üzere pek çok organize suçun uluslararası düzeyde yürütülmekte olmasının bir sonucu olarak uluslararası işbirliği ve bilgi değişiminde hızın artan önemi nedeniyle, FIU’lar arasında bilgi paylaşım ağı oluşturulması gündeme gelmiştir. Bu amaçla bir grup mali istihbarat birimi 1995 yılında Brüksel’de bulunan Egmont Arenberg Sarayında uluslararası işbirliği için enformel bir grup oluşturmaya karar vermiştir. Daha sonra bu mali istihbarat birimleri özellikle bilgi değişimi olmak üzere işbirliği, eğitim ve uzmanlık paylaşımı amacıyla düzenli bir şekilde toplanmaya başlamışlardır. Bu enformel grup ilk toplantının yapıldığı yerden ismini alarak Egmont Grup” olarak isimlendirilmiştir. Türkiye 1998 yılında Egmont Gruba üye olmuştur. 2017 yılı Mart ayı itibariyle Egmont Gruba üye  152 FIU bulunmaktadır. Güncel FIU listesine ve ülkelerin FIU’larının internet sayfalarına ilişkin linklere ulaşmak için TIKLAYINIZ.

Egmont Grup, FIU tanımını ilk kez Kasım 1996’da Roma’da düzenlenen Egmont Genel Kurulunda yapmıştır. Bu toplantıda yapılan FIU tanımı sadece aklama ile mücadeleyi kapsamakta idi. Bu tanım, Haziran 2004’te Guernsey’de düzenlenen Egmont Genel Kurulunda terörün finansmanını da kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Guernsey’de kabul edilen FIU tanımı aşağıdaki gibidir (Egmont Group, 2004):

“Mali İstihbarat Birimi, kara para aklama ve terörizmin finansmanı ile mücadele amacıyla; suç gelirleri ve terörizmin potansiyel finansmanına ilişkin bilgiler ile ulusal mevzuatın gereği olarak kendisine bildirilmesi zorunlu finansal bilgileri almak (ve eğer mevzuatla yetkili kılınmışsa istemek), analiz etmek ve bu analiz sonuçlarını yetkili otoritelere dağıtmakla görevli ulusal nitelikte merkezi birimdir.”

Söz konusu tanım, bazı yazım farklılıkları içermekle birlikte aynı unsurları ihtiva edecek şekilde, FATF’in 40 Tavsiyesi’nde ve Metodolojisinde, Palermo Konvansiyonunda (md. 7/1-b), Birleşmiş Milletlerin 2003 tarihli Yolsuzlukla Mücadele Sözleşmesinde (md. 58), Avrupa Konseyinin 198 sayılı Sözleşmesinde (md 1/f) ve Avrupa Birliğinin Üçüncü Direktifinde (md. 21) de yer almaktadır. Tüm bu uluslararası metinlerde ayrıca, ülkelerin tanımlanan nitelikte bir FIU’ya sahip olmaları zorunluluğu vurgulanmıştır.

Türkiye’de Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) mali istihbarat birimi fonksiyonunu üstlenmiştir. Uluslararası alanda Türkiye Mali İstihbarat Birimi veya başka bir deyişle Türk FIU’su olarak tanınmaktadır.

mali-istihbarat-akis-semasi-vergidosyasi

03.03.2017

Dr. Hasan AYKIN

MASAK E. Başkan Yardımcısı

2 replies »

Yorumunuz için teşekkürler. Vergi Dosyası

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s