ÖTV

Bir Paket Sigaranın Yüzde Kaçı Vergi? Sigaradaki Vergi Yükü Nasıl Hesaplanır?

GİRİŞ

Sigara vergilemesi sadece fiskal amaçlarla yapılmaz, sosyal amaçlar da devreye girer. Bu kapsamda, konunun sağlık boyutu, sigara içmeyi önleme boyutu önem taşır. Bunun içindir ki; sigara üzerinden belli oranda vergi almak yetmez, sigara fiyatının belli bir eşiğin altına düşmesini engelleyecek bir mekanizmaya da ihtiyaç duyulur. Bu nedenle sigaranın vergilendirmesi pek çok unsuru içeren karmaşık bir hesaplamaya dönüşür.

Hatta bazı ülkelerde, yerli firmalarca üretilen sigarının segmenti veya ülkede tütün üretiliyorsa sigarada yerli tütün miktarı gibi başka unsurları da dikkate alan daha karmaşık vergileme rejimleri söz konusudur. Tütün ile ilgili alanın her geçen gün daha karmaşık ve önemli hale gelmesi, tütün ekonomisi (tobacco economics) diye bir kavramın dahi literatüre girmesine yol açmıştır. Dünya Sağlık Örgütü, KDV ve ÖTV dışında sigara üzerinden ayrıca “sağlık vergisi” alınması önerisinde bulunmaktadır. Alınan bu vergi sigarının ortaya çıkardığı sağlık sorunları ile mücadeleye tahsis edilecektir. Tüm bu hususları birlikte değerlendirdiğimizde, tüm karmaşıklığına rağmen, Türkiye’deki tütün vergileme rejiminin pek çok ülkeye göre daha sade bir yapıda olduğunu söylemek mümkün.

Aşağıda, sigara üzerindeki vergi yükünün nasıl hesaplanacağını çok ayrıntılı bir şekilde ve formüle ederek açıkladık. Sonrasında, piyasadaki güncel sigara fiyatlarını dikkate alarak, ucuz ve pahalı sigaralar için vergi yükündeki farklılaşmayı da ortaya koyan bir tablo hazırladık.

“Formüllerle uğraşamam, sigarada vergi yükü ne kadar?” diyenler, aşağıdaki alt bölümü atlayıp bir sonraki bölüme geçebilirler.

SİGARA ÜZERİNDEKİ VERGİ YÜKÜ NASIL HESAPLANIR?

Sigara üzerindeki verginin hesabında farklı unsurlar devreye girer. Bunlar esas itibariyle KDV ve ÖTV’dir.

Sigara üzerinde vergi hesaplanırken matrah olarak sigaranın perakende satış fiyatı esas alınır. Buradan geriye doğru gidilir.

KDV hesabı çok meşakkatli değildir. İç iskonto oranı ile perakende satış bedelinin %15,25’i KDV’den kaynaklı vergi yükünü ifade eder.

ÖTV’nin hesabı ise biraz daha karmaşıktır. Üç unsur vardır. Bunlar;

  • vergi oranı (nispi vergi),
  • asgari maktu vergi tutarı ve
  • maktu vergi tutarıdır.

Asgari maktu vergi tutarı, sigaranın düşük fiyatla satılmasını engellemeye yönelik bir unsurdur. Sigarının perakende satış fiyatı ile vergi oranı çarpılır, bulunan rakam asgari maktu vergiden büyükse çarpım sonucu bulunan nispi vergi; düşük ise asgari maktu vergi tutarı esas alınır.

Sigara üzerindeki vergi yükünü hesaplamak için ÖTV oran ve tutarlarına ihtiyacımız var. Bunlar aşağıda:

III SAYILI LİSTE (B) CETVELİ TÜTÜN İÇEREN SİGARALARA İLİŞKİN ÖTV

G.T.İ.P. NO Mal İsmi Vergi Oranı (%) Asgari Maktu Vergi Tutarı (TL) Maktu Vergi Tutarı

(TL)

2402.20 Tütün İçeren Sigaralar 65,25 0,2429 0,3246

Yukarıdaki verilere göre sigara üzerindeki vergi yükü formülümüzü yazalım:

VY: Sigara üzerindeki vergi yükü

VO: Vergi Oranı

AMV: Asgari Maktu Vergi Tutarı

MV: Maktu Vergi

SPF: Sigaranın Perakende Satış Fiyatı

KDV: Katma Değer Vergisi

olsun. Vergi Yükü formülü aşağıdaki gibi olacaktır.

VY=(((SPFxVO)+MV+KDV)/SPF)x100

SPFxVO≥AMV olmak şartıyla. Şart sağlanmıyorsa nispi vergi asgari maktu vergi tutarından küçük olamayacağı için formül:

VY=((AMV+MV+KDV)/SPF)x100 şeklinde olacaktır.

Perakende satış fiyatı 10 lira olan bir sigara için rakamları yerine koyalım:

VY=(((10×0,6525)+0,3246+(10×0,1525))/10)x100= %83,746 olacaktır.

VERGİ YÜKÜ UCUZ SİGARADA YÜKSEK PAHALI SİGARADA DAHA DÜŞÜK

Asgari maktu vergi tutarı ve maktu vergi tutarlarının etkisine bağlı olarak, sigara fiyatındaki değişme sigaradaki vergi yükünü etkiliyor. Sizi yormayalım. Değişik sigara fiyatlarına göre hesaplamaları yaptık. Aşağıda sunuyoruz.

Sigaranın Satış Perakende Satış Fiyatı (TL) 7,00 8,00 10,00 13,50 14,00
Toplam Vergi Yükü % 89,4871 84,5575 83,7460 82,9044 82,8186
Nispi Vergi (%65,25) 69,6000 65,2500 65,2500 65,2500 65,2500
Maktu Verginin (0,3246) fiyat içindeki yüzde karşılığı % 4,6371 4,0575 3,2460 2,4044 2,3186
Katma Değer Vergisi % 15,2500 15,2500 15,2500 15,2500 15,2500
Bir Paket Sigaradaki Vergi Tutarı (TL) 6,26 6,76 8,37 11,19 11,59

*20 sigaradan oluşan Paket için Asgari Maktu Vergi Tutarı: 0,2429×20=4,8580’dir. Nispi vergi bunun altında ise bu rakam esas alınır. Örneğin 7 liralık sigarada nispi vergi bu rakamın altında kaldığı için asgari maktu vergi tutarı esas alınmış ve bu fiyattaki sigarada nispi vergi yükü artmıştır.

Yukarıdaki tabloda dikkat çeken husus, 7 liraya satılan sigarada vergi yükünün neredeyse %90’a ulaşmasıdır. 7 liranın 6 lira 26 kuruşu vergidir. Buna Karşılık 14 liraya satılan sigarada vergi yükü %82,8 olmaktadır. Pahalı sigara ile ucuz sigara arasında 8 puanlık, oran ifadesiyle %10’luk bir vergi yükü farkı oluşmaktadır.

TÜTÜN ÜRÜNLERİNDEN YILLIK NE KADAR VERGİ TAHSİL EDİLİYOR?

2016 yılında tütün mamullerinden elde edilen vergi geliri 32 milyar 235 milyon TL olarak gerçekleşmiş. Bütçe hedefi 30 milyar idi. Gerçekleşme rakamlarına göre tütün mamullerinden elde edilen vergi gelirleri toplam vergi gelirlerinin %7,02’sine tekabül ediyor.

2016 YILI VERGİ KALEMLERİNE İLİŞKİN AYRINTILI VERİ VE BİLGİ İÇİN TIKLAYINIZ.

08.04.2017

Dr. Hasan AYKIN

NOT: Tüm hakları yazarına aittir. https://vergidosyasi.com/2017/04/08/sigarada-vergi-orani-bir-paket-sigaraya-odenen-vergi-sigara-vergisinin-hesaplanmasi/  linki belirtilerek alıntı yapılabilir. AYNEN YAYIMLANAMAZ.